ตัวอย่างโครงร่าง วิทยานิพนธ์/ดุษฎีนิพนิพนธ์

โครงร่างดุษฎีนิพนธ์

เรื่อง

รูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา

โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ

A MODEL OF BUDDHIST INTEGRATED ACADEMIC ADMINISTRATION OF

SECONDARY SCHOOL ADMINISTRATORS IN SAMUTPRAKAN PROVINCE

โดย

นางสาวมลวิภา สิกขเรศ

คณะกรรมการควบคุมวิทยานิพนธ์

...........................................................	ประธานกรรมการ

...........................................................	กรรมการ

ดุษฎีนิพนธ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษา

ตามหลักสูตรปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต

สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา

บัณฑิตวิทยาลัย

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พุทธศักราช ๒๕๕๘

บทที่ ๑

บทนำ

๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

“การศึกษาเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างและพัฒนาความรู้ ความคิด ความประพฤติและคุณธรรมของบุคคล สังคมและบ้านเมืองใดให้การศึกษาที่ดีแก่เยาวชนได้อย่างครบถ้วน พอเหมาะในทุก ๆ ด้าน สังคมและบ้านเมืองนั้นก็จะมีพลเมืองที่มีคุณภาพ ซึ่งสามารถธำรงรักษาความเจริญมั่นคงของประเทศชาติไว้ และพัฒนาให้ก้าวหน้าต่อไปได้โดยตลอด” เป็นพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ทรงมีพระราชดำรัสความสำคัญของการศึกษาว่าเป็นสิ่งสำคัญในการพัฒนาประเทศการที่ประเทศกำลังก้าวเข้าสู่สังคมขนาดใหญ่ ทั้งในระดับภูมิภาคและสังคมโลก ประกอบกับในภูมิภาคนี้จะมีการรวมตัวกันเป็นประชาคมอาเซียนมีความพยายามที่จะเชื่อมโยงกันของประเทศในอาเซียนกับนอกภูมิภาคอาเซียนจึงมีความจำเป็นต้องสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศรวมทั้งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และระบบ Logistics ที่สำคัญของประเทศ ทั้งด้านการคมนาคม การสื่อสาร การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศที่สำคัญมากและขาดไม่ได้ คือ การพัฒนาคน เพราะฉะนั้นจึงเป็นโจทย์สำคัญของการจัดการศึกษาและปฏิรูปการศึกษาของไทย โดยกระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดเป้าหมายการจัดการศึกษาไว้ โดยมุ่งจัดการศึกษาที่เป็นเลิศด้วยการทำให้โรงเรียนมีคุณภาพ การเรียนการสอนมีคุณภาพ ห้องเรียนมีคุณภาพ และผู้เรียนมีคุณภาพได้มาตรฐานสูงในระดับสากล แนวนโยบายและแนวปฏิบัติดังกล่าวข้างต้นจะบรรลุผลสำเร็จมากน้อยเพียงใดจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือของทุกฝ่ายในการจัดการศึกษาโดยเฉพาะอย่างยิ่งในระดับโรงเรียนเพราะโรงเรียนเป็นหน่วยงานในระดับปฏิบัติที่สำคัญที่สุดที่จะนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติให้เกิดผลสำเร็จ

สถานศึกษามีหน้าที่ให้การศึกษาแก่ประชาชนจึงต้องนำหลักการดังการมาดำเนินการโดยมีเป้าหมายในการจัดการศึกษา คือ ทำให้ผู้เรียนเป็นคนดี คนเก่ง และมีความสุข ถ้าหากโรงเรียนดำเนินการไม่เป็นไปตามแผนการพัฒนาการบริหารงานวิชาการก็น่าจะพิจารณาได้ว่าโรงเรียนประสบความล้มเหลว ในทางตรงกันข้ามโรงเรียนที่ประสบความสำเร็จในการดำเนินงานวิชาการโรงเรียนนั้น ก็สมควรได้รับการยกย่องยอมรับว่าเป็นโรงเรียนที่ดำเนินภารกิจได้ผล ซึ่งการบริหารงานในโรงเรียนที่สำคัญที่สุดก็คือ การบริหารงานวิชาการ ถือเป็นหัวใจสำคัญของการิหารสถานศึกษาเป็นตัวชี้วัดความสำเร็จและความล้มเหลวในการจัดการศึกษาโดยเฉพาะการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีผลกระทบต่อคนส่วนใหญ่ของประเทศ การบริหารงานวิชาการเป็นงานที่มีความสำคัญยิ่ง เปรียบเสมือนหัวใจของโรงเรียน โรงเรียนจะมีคุณภาพหรือด้อยคุณภาพขึ้นอยู่กับการบริหารงานวิชาการ ถ้างานวิชาการอ่อนงานด้านอื่น ๆ ก็อ่อนตาม

การจัดการศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดสมุทรปราการ มีโรงเรียนที่อยู่ในจังหวัดจำนวน ๒๕ โรงเรียน เปิดสอนตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาต้อนต้น ถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย จากรายงานการประเมินคุณภาพการศึกษา ประจำปีการศึกษา ๒๕๕๗ พบว่าผลการทดสอบระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ และมัธยมศึกษาปีที่ ๖ มีคะแนนผลสัมฤทธิ์ลดลง ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ การงานอาชีพและเทคโนโลยีและภาษาอังกฤษ จากการเปรียบเทียบคะแนนเชิงปริมาณและพัฒนาการทางการเรียนรู้ของนักเรียน ระหว่างปีการศึกษา ๒๕๕๖ และปีการศึกษา ๒๕๕๗ พบว่า กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย มีระดับคะแนนอยู่ในระดับคุณภาพพอใช้ กลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์มีระดับคะแนนอยู่ในระดับคุณภาพพอใช้ ต้องปรับปรุง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์มีระดับคะแนนอยู่ในระดับคุณภาพพอใช้ กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยีมีระดับคะแนนอยู่ในระดับคุณภาพพอใช้ และภาษาอังกฤษ มีระดับคะแนนอยู่ในระดับคุณภาพพอใช้ แสดงให้เห็นว่าการพัฒนาการทางการเรียนรู้ของผู้เรียนลดลง นับเป็นปัญหาสำคัญที่จำเป็นต้องปรับปรุงแก้ไขคุณภาพของการเรียนการสอน จึงเป็นภารกิจสำคัญของผู้บริหารที่จะต้องบริหารสถานศึกษาเพื่อเร่งรัดยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนให้ที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น ผู้บริหารที่ดีจะต้องเลือกวิธีการทำงานที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพเพื่อให้งานนั้นบรรลุจุดมุ่งหมายที่วางไว้

การบริหารแนวพุทธเป็นการนำเอาหลักธรรมของพระพุทธศาสนามาประยุกต์กับวิชาสมัยใหม่ โดยการใช้หลักธรรมเป็นเครื่องมือในการพัฒนาองค์การ ย่อมทำให้องค์กรนั้น เป็นองค์กรที่มีสันติภาพ เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ มีความสามารถในการบริหารจัดการตนเองได้ รักษาความสมดุลของสิ่งแวดล้อม และเป็นองค์กรที่มีจิตวิญญาณหรือมีจิตสำนึกชุมชน เป็นการประสานความเชื่อ แนวคิดในเชิงจริยธรรมของสังคมเข้ากับการปฏิบัติหน้าที่

จากความเป็นมาดังกล่าว ผู้วิจัยจึงต้องการศึกษาสภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารในจังหวัดสมุทรปราการ และบูรณาการหลักพุทธธรรมที่มีความสอดคล้องกับหลักการบริหารงานวิชาการ ตลอดจนทรัพยากรที่เป็นปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญในการบริหาร เพื่อนำมาสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ อันจะเป็นประโยชน์ต่อผู้บริหาร ครูผู้สอน สถานศึกษา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป

(ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา เนื้อหาไม่เกิน ๑.๕ - ๒ หน้า)

๑.๒ ปัญหาที่ต้องการทราบ

ปัญหาที่ต้องการทราบในการวิจัยครั้งนี้ มีดังนี้

๑.๒.๑	สภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ เป็นอย่างไร

๑.๒.๒	วิธีการสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ เป็นอย่างไร

๑.๒.๓	รูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ ควรเป็นอย่างไร

๑.๓ วัตถุประสงค์ของการวิจัย

การวิจัยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้

๑.๓.๑	เพื่อศึกษาสภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ

๑.๓.๒	เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ

๑.๓.๓	เพื่อเสนอรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ

๑.๔ ขอบเขตการวิจัย

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed-Method Research) ซึ่งมีทั้งวิธีการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ได้กำหนดขอบเขตด้านต่าง ๆ ไว้ดังนี้

๑.๔.๑ ขอบเขตด้านเนื้อหา

ทำการศึกษาวิเคราะห์เนื้อหาจากตำรา หนังสือ หรืองานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ในประเด็นต่อไปนี้

๑. แนวคิด ทฤษฎี เกี่ยวกับรูปแบบ (Model)

๒. แนวคิด ทฤษฎี เกี่ยวกับการบริหาร

๓. แนวคิดเกี่ยวกับการบริหารงานวิชาการ ๕ ด้าน คือ การวางแผนงานวิชาการ, การจัดการเรียนการสอนและการวัดผลประเมินผลการเรียนรู้, การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา, การนิเทศการศึกษา และการพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา

๔. หลักพุทธธรรมที่บูรณาการกับการบริหารงานวิชาการ

๕. บริบทของโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดสมุทรปราการ

๑.๔.๒ ขอบเขตด้านตัวแปร

๑. ข้อมูลเชิงปริมาณ (Quantitative Research) ประชากร ได้แก่ ผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารวิชาการ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ครู ของโรงเรียนระดับมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ จำนวน ๑,๗๖๒ คน และสุ่มจากเขตการศึกษาตามสัดส่วนออกมาเป็น กลุ่มตัวอย่าง โดยใช้ตารางคำนวณของ Krejcie & Morgan ได้จำนวน ๓๑๘ คน

๒. ข้อมูลเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) มาจากการสัมภาษณ์และการจัดสนทนากลุ่ม ดังนี้

๒.๑ สัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ (In-depth interview) เพื่อทำการร่างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา ในจังหวัดสมุทรปราการ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้อำนวยการโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาในจังหวัดสมุทรปราการ และผู้เชี่ยวชาญด้านหลักพุทธธรรม จำนวน ๑๕ รูป/คน โดยการเลือกแบบเจาะจง (Purpose Sampling)

๒.๒ การสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) เพื่อยืนยันร่างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษา ในจังหวัดสมุทรปราการ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารวิชาการ โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา และผู้ปฏิบัติเชี่ยวชาญด้านพุทธธรรมบูรณาการกับการศึกษา จำนวน ๘ รูป/คน

๑.๔.๓ ขอบเขตด้านพื้นที่

โรงเรียนระดับมัธยมศึกษาของรัฐในจังหวัดสมุทรปราการ จำนวน ๒๕ โรงเรียน

๑.๔.๔ ขอบเขตด้านระยะเวลา

เริ่มวิจัยตั้งแต่ มีนาคม – พฤศจิกายน ๒๕๕๘

๑.๕ นิยามศัพท์เฉพาะที่ใช้ในการวิจัย

รูปแบบ หมายถึง แบบจำลองเชิงแนวคิด ซึ่งแสดงแนวคิดของระบบ องค์ประกอบการทำงานของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง และกระบวนการ โดยใช้ภาพเขียน หรือภาพวาดแสดงโครงสร้าง

การบริหารงานวิชาการ หมายถึง การจัดกิจกรรม การปรับปรุงพัฒนาการเรียนการสอนให้ได้ผลดี มีประสิทธิภาพ เกิดประโยชน์สูงสุดกับผู้เรียน แบ่งเป็น ๕ ด้านได้แก่ ๑) ด้านการวางแผนเกี่ยวกับงานวิชาการ ๒). การจัดการเรียนการสอนและการวัดผลประเมินผลในสถานศึกษา ๓) การวิจัยเพื่อพัฒนาการศึกษาใน ๔) การนิเทศการศึกษา ๕) การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในและมาตรฐานการศึกษา

พุทธธรรมบูรณาการ หมายถึง การเชื่อมโยงผสมผสานหลักพุทธธรรม ๕ หลัก ได้แก่ สัปปุริสธรรม ๗ ไตรสิกขา อริยสัจ ๔ พรหมวิหาร ๔ อิทธิบาท ๔ กับหลักการบริหารงานวิชาการ ๕ ด้าน

ผู้บริหารสถานศึกษา หมายถึง ผู้อำนวยการ และรองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารวิชาการ โรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัดสมุทรปราการ

ครู หมายถึง ข้าราชการครูที่ทำหน้าที่สอนในโรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัดสมุทรปราการ

โรงเรียน หมายถึง โรงเรียนที่เปิดสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ถึง ชั้นปีที่ ๖ ของรัฐในจังหวัดสมุทรปราการ

๑.๖ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

๑.๖.๑	ได้ทราบสภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ

๑.๖.๒	ได้แนวทางสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ

๑.๖.๓	ได้รูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาการบริหารงานด้านวิชาการกับสถานศึกษาอื่น ๆ ได้

บทที่ ๒

เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

ผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสาร แนวคิด ทฤษฎี วรรณกรรม และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ในประเด็นต่างๆ ต่อไปนี้

๑. แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับรูปแบบ (Model)

๒. แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับการบริหาร

๓. แนวคิดเกี่ยวกับการบริหารงานวิชาการ ๕ ด้าน คือ การวางแผนงานวิชาการ, การจัดการเรียนการสอนและการวัดผลประเมินผลการเรียนรู้, การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา, การนิเทศการศึกษา และการพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา

๔. หลักพุทธธรรมที่บูรณาการกับการบริหารงานวิชาการ

๕. บริบทของโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดสมุทรปราการ

๒.๑ แนวคิดทฤษฎีเกี่ยวกับรูปแบบ (Model)

๒.๑.๑ ความหมายของรูปแบบ

นักวิชาการได้ให้ความหมายของ “รูปแบบ (model)” หลายๆ ทัศนะ ดังนี้

ราชบัณฑิตยสถาน รูปแบบ หมายถึง รูปที่กำหนดขึ้นเป็นหลักหรือเป็นแนวทางซึ่งเป็นที่ยอมรับว่าเป็นสิ่งนั้น ๆ เช่น รูปแบบบ้าน รูปปลา รูปใบไม้ รูปแบบผู้หญิง รูปแบบวัด เป็นต้น

ปาหนัน กนกวงศ์นุวัฒน์ สรุปว่ารูปแบบมีสองลักษณะคือ รูปแบบที่เป็นแบบจำลองของสิ่งที่เป็นรูปธรรม และรูปแบบที่เป็นแบบจำลองของสิ่งที่เป็นนามธรรม ภาพจำลองของสภาพการณ์อย่างใดอย่างหนึ่งซึ่งอาจจะมีตั้งแต่รูปแบบอย่างง่าย ๆ ไปจนถึงรูปแบบที่มีความสลับซับซ้อนมากและมีทั้งรูปแบบเชิงกายภาพ (Physical Model) ที่เป็นแบบจำลองของวัตถุ เช่น แบบจำลองหอสมุดแห่งชาติแบบจำลองยานอวกาศ เป็นต้น

เยาวดี วิบูลยศรี กล่าวว่า รูปแบบ คือ วิธีการที่บุคคลใดบุคคลหนึ่งไดถ่ายทอดความคิด ความเข้าใจตลอดทั้งจินตนาการที่มีต่อปรากฏการณ หรือเรื่องราวใดๆ ให้ปรากฏ โดยใช้การสื่อสารในลักษณะตางๆ เชน ภาพวาด ภาพเหมือน แผนภูมิ แผนผังตอเนื่อง หรือสมการทางคณิตศาสตร ใหสามารถเขาใจไดงาย และในขณะเดียวกันก็สามารถนําเสนอเรื่องราว หรือประเด็นตาง ๆ ไดอยาง กระชับ ภายใตหลักการอยางมีระบบ

อุทุมพร จามรมาน กล่าวว่า รูปแบบ หมายถึง โครงสร้างที่มีความเกี่ยงข้องของหน่วยต่างๆ หรือตัวแปรตางๆ ดังนั้น รูปแบบจึงนาจะมีมากกวาหนึ่งมิติ หลายตัวแปร และตัวแปรตางๆ มีความเกี่ยวของซึ่งกันและกันในเชิงความสัมพันธและเชิงเหตุและผล

รัตนะ บัวสนธ ได้ให้ความหมายของรูปแบบโดยจําแนกออกเปน ๓ ความหมาย ดังนี้

๑. แผนภาพหรือภาพรางของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ยังไมสมบูรณเหมือนของจริง รูปแบบในความหมายนี้มักจะเรียกทับศัพทในภาษาไทยวา “โมเดล” ไดแก โมเดลบาน โมเดลรถยนต โมเดลเสื้อ เปนตน

๒. แบบแผนความสัมพันธของตัวแปร หรือสมการทางคณิตศาสตรที่รูจักกันในชื่อที่เรียกวา“Mathematical Model”

๓. แผนภาพที่แสดงถึงองคประกอบการทํางานของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง รูปแบบในความหมายนี้บางทีเรียกกันวาภาพยอสวนของทฤษฎีหรือแนวคิดในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เชน รูปแบบการสอนรูปแบบการบริหาร รูปแบบการประเมิน เปนตน

ทิศนา แขมณี และคนอื่นๆ ได้ให้ความหมายของรูปแบบสำหรับการวิจัยและพัฒนาว่า หมายถึง การนำแบบแผนในการดำเนินงานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของรูปแบบซึ่งจะประกอบไปด้วย หลักการ/แนวคิด และกระบวนการที่ได้รับการพัฒนามาอย่างเป็นระบบที่สามารถทดสอบได้ว่าปฏิบัติได้จริง และมีประสิทธิผลในการช่วยให้การปฏิบัติเกิดผลตามวัตถุประสงค์ของรูปแบบนั้น

สมาน อัศวภูมิ ได้รวบรวมความหมาย โดยสรุปว่า รูปแบบ (Model) หมายถึง แบบจำลองอย่างง่ายหรือย่อส่วน (Simplified Form) ของปรากฏการณ์ต่างๆ ที่ผู้เสนอรูปแบบพัฒนาขึ้นมา เพื่อแสดงหรืออธิบาย ปรากฏการณ์

สุเทพ บุญเติม ได้สรุปความหมายของรูปแบบไว้ว่า รูปแบบเป็นการจำลองภาพในอุดมคติที่นำไปสู่การอธิบายคุณลักษณะสำคัญของปรากฏการณ์ที่คาดว่าจะเกิดขึ้น เพื่อให้ง่ายต่อการทำความเข้าใจที่ไม่มีองค์ประกอบตายตัว หรือรายละเอียดทุกแง่มุม โดยผ่านกระบวนการทดสอบอย่างเป็นระบบ เพื่อให้เกิดความแม่นตรงและเชื่อถือได้

อัมพร เรืองศรี ได้สรุปความหมายของรูปแบบไว้ว่าหมายถึง สิ่งที่เป็นโครงสร้างทางความคิด องค์ประกอบและความสัมพันธ์ขององค์ประกอบต่างๆ ที่สำคัญของเรื่องที่ศึกษาอย่างเป็นระบบ มีลักษณะเป็นตัวแทนของความเป็นจริง ที่เปลี่ยนความสลับซับซ้อนให้เป็นความเข้าใจง่ายขึ้น สะท้อนลักษณะบางส่วนออกมาให้เป็นความสัมพันธ์ต่อเนื่อง เชื่อมโยง มีความเป็นเหตุผลซึ่งกันโดยใช้เหตุผล ข้อมูล และฐานคติมาประกอบ อาจเป็นได้ทั้งรูปแบบที่เป็นแบบจำลองของสิ่งที่เป็นรูปธรรมและรูปแบบที่เป็นแบบจำลองของสิ่งที่เป็นนามธรรม

Webster International Dictionary ให้ความหมายของรูปแบบไว้ ๔ อย่างคือ ๑) เป็นแบบอย่างของสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อเป็นแนวทางในการสร้างหรือทำซ้ำ ๒) เป็นตัวอย่างเพื่อการเลียนแบบ เช่น ตัวอย่างในการออกเสียงภาษาต่างประเทศเพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนแบบ เป็นต้น๓) เป็นแผนภูมิหรือรูปสามมติซึ่งเป็นตัวแทนของสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือหลักการ หรือแนวคิด ๔) เป็นชุดของปัจจัยหรือตัวแปรที่มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ซึ่งรวมกันเป็นตัวประกอบและเป็นสัญลักษณ์ทางระบบสังคม

The Grolier International Dictionary ให้ความหมายรูปแบบไว้ ๓ ลักษณะคือ

๑. รูปแบบ หมายถึง ภาพที่เป็นสามมิติ แบบย่อส่วนของจริง แบบจำลอง เช่น นักเดินแบบเสื้อผ้าการออกแบบภาพศิลป์ เป็นต้น

๒. รูปแบบ หมายถึง สิ่งของหรือคนที่นำมาใช้เป็นแบบอย่างในการบริการ

๓. รูปแบบ หมายถึง แบบหรือรุ่นของผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เช่น เครื่องคอมพิวเตอร์รุ่น ๘๖๔x เป็นต้น

โทซี่ และแคร์รอลล์ (Tosi & Carroll) ให้ความหมายของรูปแบบว่า รูปแบบเป็นนามธรรมของของจริงหรือภาพจำลองของสภาพการณ์อย่างใดอย่างหนึ่ง มีทั้งรูปแบบเชิงกายภาพ (Physical Model) และรูปแบบเชิงคุณลักษณะ (Qualitative Model) หรืออาจกล่าวอีกนัยหนึ่งว่า รูปแบบ หมายถึง แบบจำลองอย่างง่ายหรือย่อส่วน (Simplified Form) ของปรากฏการณ์ต่างๆ ที่ผู้เสนอรูปแบบศึกษา และพัฒนาขึ้นมาเพื่ออธิบายหรือแสดงปรากฏการณ์ให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น และใช้ในการพยากรณ์ปรากฏการณ์ หรือใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานอย่างใดอย่างหนึ่ง

คาร์เตอร์ วี กู๊ด (Carter V. Good) ได้ให้ความหมายไว้ในพนานุกรมการศึกษาว่าเป็นแบบอย่างของสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อการสร้างหรือทำซ้ำ ทำเลียนแบบ เป็นแผนภูมิหรือรูปสามมิติซึ่งเป็นตัวแทนของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ตลอดจนเป็นชุดของปัจจัยหรือตัวแปรที่มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน อาจเขียนเป็นสูตรทางคณิตศาสตร์ หรือบรรยายเป็นภาษาก็ได้

สรุปว่า รูปแบบ หมายถึง รูปที่กำหนดขึ้นเป็นหลักหรือเป็นแนวซึ่งเป็นที่ยอมรับแสดงว่าเป็นสิ่งนั้น ๆ ซึ่งมีรูปแบบสองลักษณะ คือ รูปแบบที่เป็นแบบจำลองของสิ่งที่เป็นรูปธรรม รูปแบบที่เป็นแบบจำลองของสิ่งที่เป็นนามธรรม อาจอยู่ในรูปแบบที่เป็นแผนภาพหรือภาพร่างของสิ่งใดสิ่งหนึ่งแบบแผนความสัมพันธ์ของตัวแปร แผนภาพที่แสดงถึงองค์ประกอบการทำงานของสิ่งใดสิ่งหนึ่งการนำแบบแผนในการดำเนินงานเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของรูปแบบ ซึ่งจะประกอบไปด้วยหลักการ/แนวคิด และกระบวนการที่ได้รับการพัฒนามาอย่างเป็นระบบ ที่สามารถทดสอบได้ว่าปฏิบัติได้จริง และมีประสิทธิผลในการช่วยให้การปฏิบัติเกิดผลตามวัตถุประสงค์ของรูปแบบนั้น

๒.๑.๒ องค์ประกอบของรูปแบบ

องค์ประกอบของรูปแบบ มีนักวิชาการได้สรุปไว้ ดังนี้

มาลี สืบกระแส ได้กล่าวถึงองค์ประกอบของรูปแบบไว้ว่า จากการศึกษาตัวอย่างของรูปแบบจากเอกสารที่เกี่ยวข้องต่างๆ พบว่าไม่ปรากฏมีหลักเกณฑ์ที่เป็นเกณฑ์ตายตัวว่ารูปแบบนั้นต้องมีองค์ประกอบอะไรบ้างอย่างไร ส่วนใหญ่จะขึ้นอยู่กับลักษณะเฉพาะของปรากฏการณ์ที่ผู้สนใจดำเนินการศึกษา ส่วนการกำหนดองค์ประกอบรูปแบบในการศึกษาและทำความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดองค์การและการบริหารจัดการ (The model of organization and management) ตามแนวคิดของ Brown และ Moberg นั้น Brown และ Moberg ได้สังเคราะห์รูปแบบขึ้นมาจากแนวคิดเชิงระบบ (Systems Approach) กับหลักการบริหารตามสถานการณ์ (Contingency Approach) และองค์ประกอบตามรูปแบบของ Brown และ Moberg ประกอบด้วย สภาพแวดล้อม (Environment) เทคโนโลยี (Technology) โครงสร้าง (Structure) กระบวนการจัดการ (Management Process) และการตัดสินใจสั่งการ (Decision Making) ยังได้กล่าวเพิ่มเติมไว้ว่าสำหรับองค์ประกอบของรูปแบบการบริหารการศึกษาเท่าที่พบจากการศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้องพบว่าส่วนใหญ่จะกล่าวถึง การจัดองค์การบริหารหรือโครงสร้างระบบบริหาร และแนวทางในการดำเนินงานในภาระหน้าที่ (Function) ที่สำคัญในการบริหารงานขององค์การ เช่น การบริหารงานบุคลากร การบริหารงานการเงิน การบริหารงานวิชาการ เป็นต้น โดยสรุปแล้วในการกำหนดองค์ประกอบของรูปแบบว่าจะประกอบด้วยอะไรบ้าง จำนวนเท่าใดมีโครงสร้างและความสัมพันธ์กันอย่างไรนั้น ขึ้นอยู่กับปรากฏการณ์ที่เรากำลังศึกษาหรือจะออกแบบแนวคิดทฤษฎี และหลักการพื้นฐานในการกำหนดรูปแบบแต่ละรูปแบบนั้นๆ เป็นหลัก

ชนกนารถ ชื่นเชย ไดพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษาตอเนื่องในสถาบันอุดมศึกษาเอกชน พบวารูปแบบมีองคประกอบ ๙ องคประกอบ ไดแก่

๑. ปรัชญาและหลักการของการศึกษาตอเนื่อง

๒. กลุมเปาหมายของการจัดการศึกษาตอเนื่อง

๓. จุดมุงหมายของการจัดการศึกษาตอเนื่อง

๔. โครงสรางระบบบริหารของการศึกษาตอเนื่อง

๕. หลักสูตรการเรียนการสอนของการศึกษาตอเนื่อง

๖. วิธีการจัดการศึกษาตอเนื่อง

๗. สื่อการศึกษาและแหลงเรียนรูของการศึกษาตอเนื่อง

๘. การติดตามและประเมินผลของการศึกษาตอเนื่อง

๙. การเทียบระดับและเทียบโอนผลการเรียน

รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ กล่าวว่าองค์ประกอบของรูปแบบการบริหารการศึกษาเท่าที่พบจากการศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้องพบว่าส่วนใหญ่จะกล่าวถึงการจัดองค์การบริหารหรือโครงสร้างระบบบริหาร และแนวทางในการดำเนินงานในภาระหน้าที่ (Function) ที่สำคัญๆ ในการบริหารงานขององค์การนั้นๆ เช่น การบริหารงานบุคลากร การบริหารงานการเงิน การบริหารงานวิชาการ เป็นต้น

สมาน อัศวภูมิ ได้แยกองค์ประกอบของรูปแบบออกเป็นสองส่วน คือ ๑) องค์ประกอบของรูปแบบ หมายถึง ส่วนประกอบที่เป็นตัวรูปแบบที่สร้างขึ้นนั้นมีอะไรบ้าง ทำงานอย่างไรมีความสัมพันธ์และทำงานร่วมกับองค์ประกอบอื่นอย่างไร และ ๒) องค์ประกอบของเอกสารรูปแบบ หมายถึง องค์ประกอบที่เป็นสาระหลักในการนำเสนอรูปแบบที่สร้างขึ้นว่าควรจะนำเสนอเรื่องใดบ้าง และได้กำหนดกรอบในการวิเคราะห์รูปแบบออกเป็น ๕ องค์ประกอบ คือ ๑) บริบทของรูปแบบ ๒) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ ๓) หลักการของรูปแบบ ๔) องค์ประกอบหลักของรูปแบบ และ ๕) การประเมินผลรูปแบบ

ธีระ รุญเจริญ ได้เสนอองค์ประกอบของรูปแบบไว้ ๖ องค์ประกอบ คือ ๑) หลักการของรูปแบบ ๒) วัตถุประสงค์ของรูปแบบ ๓) ระบบและกลไกของรูปแบบ ๔) วิธีดำเนินงานของรูปแบบ๕) แนวทางการประเมินผลรูปแบบ และ ๖) เงื่อนไขของรูปแบบ

ฮัสเซน และโพสเล็ทเวท (Husen and Postlethwaite) ได้อธิบายถึงรูปแบบไว้ ๔ องค์ประกอบดังนี้ ๑) รูปแบบสามารถนำไปสู่การทำนายผลที่ตามมา สามารถทดสอบ สังเกตได้ ๒) มีความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ อธิบายปรากฏการณ์เรื่องนั้นๆ ปรากฏกลไกลเชิงสาเหตุที่กำลังศึกษาและอธิบายเรื่องที่กำลังศึกษา ๓) รูปแบบช่วยจิตนาการสร้างความคิดรวบยอด ความสัมพันธ์ของสิ่งที่กำลังศึกษา/ช่วยสืบเสาะความรู้ ๔) รูปแบบมีความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างมากกว่าความสัมพันธ์เชื่อมโยง

บราวน์ และโมเบิกร์ (Brown and Moberg) ไดสังเคราะหรูปแบบขึ้นมาจากแนวคิดเชิงระบบ(System Approach) กับหลักการบริหารตามสถานการณ (Contingency Approach) กล่าวว่าองค์ประกอบของรูปแบบประกอบดวย

๑. สภาพแวดลอม (Environment)

๒. เทคโนโลยี (Technology)

๓. โครงสราง (Structure)

๔. กระบวนการจัดการ (Management Process)

๕. การตัดสินใจสั่งการ (Decision Making)

บราโด และฮาร์แมน (Bardo & Hardman) ได้ให้ความเห็นเกี่ยวกับองค์ประกอบของรูปแบบไว้ว่า การที่จะระบุว่า รูปแบบหนึ่งจะต้องประกอบด้วยรายละเอียดมากน้อยเพียงใดจึงจะเหมาะสม และรูปแบบนั้นควรมีองค์ประกอบอะไรบ้าง ไม่ได้มีข้อกำหนดที่แน่นอน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปรากฏการณ์นั้นๆ

คีฟส์ (Keeves) ได้กล่าวว่า รูปแบบโดยทั่วไปจะต้องมีองค์ประกอบสำคัญ ดังนี้

๑. รูปแบบจะต้องนำไปสู่การทำนาย (Prediction) ผลที่ตามมาซึ่งสามารถพิสูจน์ทดสอบได้ กล่าวคือ สามารถนำไปสร้างเครื่องมือเพื่อไปพิสูจน์การทดสอบได้

๒. โครงสร้างของรูปแบบจะต้องประกอบด้วยความสัมพันธ์เชิงสาเหตุ (Causal relationship) ซึ่งสามารถใช้อธิบายปรากฏการณ์/เรื่องนั้นได้

๓. รูปแบบจะต้องสามารถช่วยสร้างจินตนาการ (Imagination) ความคิดรวบยอด (Concept) และความสัมพันธ์ (Interrelation) รวมทั้งช่วยขยายขอบเขตของการสืบเสาะความรู้

๔. รูปแบบควรจะประกอบด้วยความสัมพันธ์เชิงโครงสร้าง (Structural Relationships)มากว่าความสัมพันธ์เชิงเชื่อมโยง (Associative Relationships)

ดังนั้นองค์ประกอบในการนำเสนอสาระของรูปแบบที่ดี ควรประกอบด้วย ๗ องค์ประกอบ คือ ๑) วัตถุประสงค์ของรูปแบบโดยผู้ออกแบบต้องรู้ว่าจะออกแบบรูปแบบการดำเนินงานนี้ขึ้นมาเพื่อวัตถุประสงค์ใด ซึ่งทั่วไปก็มักจะพัฒนารูปแบบขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาอย่างใด ใดอย่างหนึ่ง ๒) ทฤษฎีพื้นฐานและหลักการของรูปแบบ เพื่อให้การดำเนินงานของรูปแบบเป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ ผู้ออกแบบรูปแบบต้องกำหนดว่าจะออกแบบรูปแบบนั้นๆ บนพื้นฐานความคิดของทฤษฎีและหลักการใดบ้าง เช่น หลักร่วมกันรับผิดชอบ ซึ่งหมายถึงผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายร่วมกันรับผิดชอบ เป็นต้น ๓) ระบบงานและกลไกของรูปแบบ เพื่อให้ดำเนินงานเป็นไปตามหลักการและบรรลุตามวัตถุประสงค์ของรูปแบบ ผู้พัฒนารูปแบบต้องจัดโครงสร้างองค์การแต่งตั้งคณะกรรมการพร้อมกำหนดบทบาทหน้าที่ ความสัมพันธ์ และการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ ๔) วิธี การดำเนินงานของรูปแบบ โดยกำหนดภารกิจ กระบวนการ วิธีการ กิจกรรม และอื่นๆ ที่ต้องดำเนินการเพื่อการบรรลุวัตถุประสงค์ของรูปแบบ ๕) แนวการประเมินรูปแบบ หมายถึงการกำหนดแนวทางและเครื่องมือในการประเมินผลรูปแบบตามวัตถุประสงค์ของรูปแบบเพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบว่ารูปแบบทำหน้าที่ตามที่ออกแบบไว้มากน้อยเพียงใดและเป็นไปตามวัตถุประสงค์หรือเพียงใด ตลอดจนการกำหนดแนวทางในการพัฒนารูปแบบต่อเนื่องต่อไป ๖) คำอธิบายประกอบรูปแบบ หมายถึงการอธิบายคำศัพท์เฉพาะที่นำมาใช้ในการออกแบบรูปแบบเพื่อสื่อความให้ตรงกันในการนำรูปแบบไปใช้และ ๗) ระบุเงื่อนไขการนำรูปแบบไปใช้ เพื่อทำให้การนำรูปแบบไปใช้ประสบผลสำเร็จ และข้อควรระวังเพื่อป้องกันปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น นอกจากนี้ยังเน้นอีกว่าหลังการออกแบบรูปแบบแล้วควรจัดทำคู่มือการใช้รูปแบบโดยนำสาระของรูปแบบทั้ง ๗ องค์ประกอบบรรจุไว้ด้วยจะทำให้การพัฒนารูปแบบดำเนินการได้สมบูรณ์และเป็นประโยชน์ต่อผู้สนใจศึกษาและนำรูปแบบไปใช้ต่อไป

ฯลฯ

(ในขั้นนี้ ให้นำเสนอแนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องตามประเด็นที่ตั้งไว้ประมาณ ๕-๑๐ หน้า)

๒.๒ งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง

ผู้วิจัยได้ศึกษางานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ ดังนี้

รวี จันทะนาม ได้ทำการวิจัยเรื่อง รูปแบบการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลในโรงเรียนขนาดกลาง พบว่า ๑) ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันและปัญหาการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลในโรงเรียนขนาดกลาง พบว่า ผลจากการศึกษาเอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลในโรงเรียนขนาดกลาง การศึกษา Best Practices การสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มในการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลในโรงเรียนขนาดกลาง พบว่าได้องค์ประกอบในการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วม ๔ องค์ประกอบหลักได้แก่ (๑) การวางแผนเกี่ยวกับงานวิชาการ (๒) การจัดการเรียนการสอน (๓) การบริหารการเรียนการสอน และ (๔)การวัดและประเมินผล มี ๒๑ องค์ประกอบย่อยและผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ขององค์ประกอบการบริหารงานวิชาการโดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน ๑๗ คน ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณา เป็นรายด้าน พบว่า มีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ อยู่ในระดับมาก และมากที่สุด ๒) ผลการสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลในโรงเรียนขนาดกลาง และยืนยันเบื้องต้น พบว่า รูปแบบมีแนวทางการนำเสนอ ๖ ขั้นตอน ได้แก่ หลักการจุดมุ่งหมาย กลไกการดำเนินการ การดำเนินการ การประเมินผล และเงื่อนไขความสำเร็จซึ่งเป็นร่างรูปแบบที่ประกอบด้วย ๔ องค์ประกอบหลัก ๒๑ องค์ประกอบย่อย ๑๒๔ แนวดำเนินการ ดังนี้ (๑) ด้านการวางแผนเกี่ยวกับงานวิชาการ มี ๓ องค์ประกอบย่อย คือ การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา การพัฒนาสาระท้องถิ่น และการวางแผนด้านวิชาการ (๒) ด้านการจัดการเรียนการสอน มี ๔ องค์ประกอบย่อย คือ การเรียนการสอนและการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ การคัดเลือกหนังสือแบบเรียนเพื่อใช้ในสถานศึกษา การพัฒนาสื่อ นวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา และการส่งเสริมให้มีแหล่งเรียนรู้ (๓) ด้านการบริหารการเรียนการสอนมี ๑๑ องค์ประกอบย่อย คือ การบริหารการจัดการเรียนการสอนและการดำเนินการเทียบโอน การนิเทศการศึกษา การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา การแนะแนวการศึกษา การจัดระเบียบและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับงานวิชาการของสถานศึกษา การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในและมาตรฐานการศึกษา การประสานความร่วมมือในการพัฒนาวิชาการกับสถานศึกษาและองค์กรอื่น การส่งเสริมสนับสนุนงานวิชาการแก่บุคคล ครอบครัว ชุมชน องค์กร หน่วยงานสถานประกอบการและสถาบันอื่นที่จัดการศึกษา การระบุเป้าหมายและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน การจัดทำแผนกลยุทธ์ และการปฏิบัติตามแผนกลยุทธ์ และ (๔) ด้านการวัดและประเมินผล มี ๓ องค์ประกอบย่อย คือ การส่งเสริม ควบคุม กำกับ ติดตามนิเทศ การตรวจสอบและประเมินผล และการสะท้อนผล รายงานผลการ ดำเนินงาน และการนำผลการประเมินไปใช้

สวัสดิ์ เพชรบูรณ์ ได้ทำการวิจัยเรื่อง การพัฒนาการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนวัดสังเวช สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากรุงเทพมหานคร เขต ๑ ผลการวิจัยพบว่า (๑) รูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธระดับมัธยมศึกษาตอนต้นมีองค์ประกอบที่สำคัญ ๒ ด้าน คือ การพัฒนาปรับปรุงสภาพแวดล้อมและบรรยากาศโรงเรียน และการพัฒนาหลักสูตรโดยสอดแทรกหรือบูรณาการพุทธธรรมและคุณลักษณพึงประสงค์ (๒) ผลการนำรูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธไปใช้ พบว่า ๑) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนก่อนและหลังเรียนมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ ๐.๕ นั่นคือ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนที่เรียนโดยใช้หลักสูตรโรงเรียนวิถีพุทธ หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน ๒) หลังการใช้หลักสูตรนักเรียนส่วนมากปฏิบัติได้ตามคุณลักษณะที่พึงประสงค์ที่กำหนดไว้ ๓) ความพึงพอใจของนักเรียนอยู่ในระดับมากขึ้นไป ครูอาสาสมัครร่วมโครงการวิจัยพัฒนาหลักสูตรโรงเรียนวิถีพุทธ มีความเห็นว่า นักเรียนสามารถนำหลักพุทธธรรมมาทำให้เกิดความรู้ ความเข้าใจและปฏิบัติตนได้ตามคุณลักษณะอันพึงประสงค์

Cohen Michael ศึกษาวิจัยเรื่อง องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลของการบริหารโรงเรียนพบว่า ๑) ผู้บริหารมีภาวะผู้นำสูง ๒) บรรยากาศเอื้ออำนวยต่อการเรียนรู้ ๓) นักเรียนมีความรู้ความสามารถสูง ๔) ครูมีความคาดหวังและมีความตั้งใจสูง ๕) มีการวัดผลการเรียนและการปฏิบัติงานของนักเรียน

McCarthy ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับ บทบาทการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาในรัฐนิวเจอร์ซี่ จากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้บริหาร ผู้ช่วยผู้บริหารฝ่ายวิชาการและครู ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มครูมีความคิดเห็นไม่สอดคล้องกับผู้บริหารและผู้ช่วยผู้บริหารฝ่ายวิชาการเกี่ยวกับบทบาทการปฏิบัติงานด้านวิชาการ การสังเกตการณ์สอน การวัดผลประเมินผล การจัดตั้งคณะกรรมการการบริหารฝ่ายวิชาการ และความรับผิดชอบของคณะกรรมการ กลุ่มตัวอย่างทั้งหมดมีความเห็นตรงกันว่า ผู้บริหารควรมีความรับผิดชอบ และเอาใจใส่การบริหารงานวิชาการให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด

Minudin ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับ บทบาททางวิชาการของผู้บริหารในรัฐซาบาห์ มาเลเซีย ผลการวิจัยพบว่า ผู้บริหารมีหน้าที่หลักคือการประเมินโครงการของโรงเรียน สนับสนุนให้ผู้ร่วมงานมีการศึกษาเพื่อเพิ่มประสบการณ์ กำหนดเป้าหมายของโรงเรียนอย่างชัดเจน ควบคุมโครงการและกิจกรรมอื่นๆ ทั้งหมดของโรงเรียน และการสอนควรมีความรู้ในกฎข้อบังคับในการเรียนรายวิชา

ฯลฯ

(ในขั้นนี้ ให้นำเสนองานวิจัยที่เกี่ยวข้องในประเทศและต่างประเทศ ๓ – ๕ เรื่อง)

๒.๓ กรอบแนวคิดการวิจัย

การวิจัยนี้ ผู้วิจัยเสนอตามกรอบคิดดังภาพที่ ๒.๑

ขอบข่ายการบริหารงานวิชาการ ๑. การวางแผนงานด้านวิชาการ ๒. การจัดการเรียนการสอนและ การวัดผลประเมินผลการเรียนรู้ ๓. การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพ
การศึกษาในสถานศึกษา ๔. การนิเทศการศึกษา ๕. การพัฒนาระบบประกัน
คุณภาพภายในสถานศึกษา หลักพุทธธรรม ๑. สัปปุริสธรรม ๗ ๒. ไตรสิกขา ๓. อริยสัจ ๔ ๔. พรหมวิหาร ๔ ๕. อิทธิบาท ๔ รูปแบบ การบริหารงานวิชาการ เชิงพุทธบูรณาการ ของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ หลักการบริหาร 4M ๑. คนหรือบุคคล (Man) ๒. เงิน (Money) ๓. ทรัพยากรหรือวัตถุ (Material) ๔. การบริหารจัดการ (Management)

ภาพที่ ๒.๑ กรอบแนวคิดในการวิจัย

บทที่ ๓

วิธีดำเนินการวิจัย

การวิจัยมีวิธีดำเนินการวิจัยดังต่อไปนี้

๓.๑ รูปแบบการวิจัย

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธี (Mixed-Method Research) ซึ่งใช้วิธีการวิจัยเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ ดังนี้

๓.๑.๑. การวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลจากเอกสาร ตำรา ข้อมูล สถิติ รายงานการวิจัย รายงานของหน่วยงานต่าง ๆ บทความทางวิชาการ วิทยานิพนธ์ ตลอดจนงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศ เพื่อสร้างแบบสอบถาม (Questionnaire) แล้วนำมาวิเคราะห์โดยการหา ค่าความถี่ (Frequency) ค่าร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation)

๓.๑.๒ การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยการวิเคราะห์ข้อมูลจาก เอกสาร ตำรา ข้อมูล สถิติ รายงานการวิจัย รายงานของหน่วยงานต่าง ๆ บทความทางวิชาการ วิทยานิพนธ์ ตลอดจนงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในและต่างประเทศ และใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) โดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง การสนทนากลุ่ม (Focus Group) โดยศึกษาความเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาที่เป็นกลุ่มเป้าหมายเพื่อสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ

๓.๒ ประชากร กลุ่มตัวอย่าง และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ/ผู้ทรงคุณวุฒิ

๓.๒.๑ ประชากร

เป็นผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยกลุ่มบริหารงานวิชาการ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ และครูโรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดสมุทรปราการ จำนวน ๑,๗๖๒ คน ดังตารางที่ ๓.๑

ตารางที่ ๓.๑ ประชากรที่ใช้ในการวิจัย จำแนกตามผู้บริหาร และครู

ชื่อโรงเรียน	ประชากร
ผู้บริหาร	ครู
๑. สมุทรปราการ	๔	๑๑๕
๒. สตรีสมุทรปราการ	๔	๑๑๗
๓. มัธยมด่านสำโรง	๔	๗๑
๔. เทพศิรินทร์ สมุทรปราการ	๔	๘๗
๕. หาดอมราอักษรลักษณ์วิทยา	๔	๖๕
๖. นวมินทราชินูทิศ สวนกุหลาบวิทยาลัย สมุทรปราการ	๔	๘๗
๗. มัธยมวัดศรีจันทร์ประดิษฐ์ ในพระบรมราชานุเคราะห์	๔	๕๐
๘. วัดทรงธรรม	๔	๘๔
๙. ราชประชาสมาสัยฝ่ายมัธยมฯ	๔	๑๑๒
๑๐. เตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า สมุทรปราการ	๔	๖๙
๑๑. วิสุทธิกษัตรี จ.สมุทรปราการ	๔	๗๐
๑๒. สาขลาสุทธีราอุปถัมภ์	๒	๘
๑๓. ป้อมนาคราชสวาทยานนท์	๔	๗๔
๑๔. มัธยมวัดใหม่สมุทรกิจวิทยาคม	๒	๘
๑๕. ปทุมคงคาสมุทรปราการ	๑	๑๓
๑๖. ราชวินิตสุวรรณภูมิ	๔	๓๕
๑๗. บางบ่อวิทยาคม	๔	๖๑
๑๘. เปร็งวิสุทธาธิบดี	๒	๒๐
๑๙. หลวงพ่อปานคลองด่านอนุสรณ์	๓	๕๒
๒๐. นวมินทราชินูทิศ เตรียมอุดมศึกษาฯ	๔	๖๗
๒๑. บางพลีราษฎร์บำรุง	๔	๙๖
๒๒. พูลเจริญวิทยาคม	๔	๘๑
๒๓. ราชวินิตบางแก้ว	๔	๙๔
๒๔. บางแก้วประชาสรรค์	๔	๔๖
๒๕. บดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) สมุทรปราการ	๔	๙๐
รวม	๙๐	๑,๖๗๒
รวมทั้งสิ้น	๑,๗๖๒

๓.๒.๒ กลุ่มตัวอย่าง

เป็นผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยกลุ่มบริหารงานวิชาการ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ และครูโรงเรียนมัธยมศึกษา สมุทรปราการ เลือกแบบเจาะจง จำนวน ๑๔ โรงเรียน จาก ๒๕ โรงเรียน ตามสูตรของ Krejcie and Morgan ได้กลุ่มตัวอย่าง จำนวน ๓๑๘ คน ดังตารางที่ ๓.๒

ตารางที่ ๓.๒ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย จำแนกเป็นผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหาร

วิชาการ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ และครู

ลำดับ ที่	ชื่อโรงเรียน	กลุ่มตัวอย่าง
ผู้บริหาร	รอง ผอ. กลุ่ม บริหารวิชาการ	หน.กลุ่ม สาระการเรียนรู้	ครู
๑	สมุทรปราการ	๑	๑	๘	๒๖
๒	สตรีสมุทรปราการ	๑	๑	๘	๓๑
๓	นวมินทราชินูทิศ สวนกุหลาบวิทยาลัย	๑	๑	๘	๒๘
๔	เทพศิรินทร์ สมุทรปราการ	๑	๑	๘	๒๕
๕	มัธยมวัดด่านสำโรง	๑	๑	๘	๒๒
๖	บางบ่อวิทยาคม	๑	๑	๘	๒๐
๗	หาดอมราอักษรลักษณ์วิทยา	๑	๑	๘	๒๑
๘	มัธยมวัดศรีจันทร์ประดิษฐ์	๑	๑	๘	๑๘
๙	วัดทรงธรรม	๑	๑	๘	๒๖
๑๐	วิสุทฺธิกษัตรี	๑	๑	๘	๒๒
๑๑	ราชประชาสมาสัย ฝ่ายมัธยม	๑	๑	๘	๓๒
๑๒	ป้อมนาคราชสวาทยานนท์	๑	๑	๘	๓๐
๑๓	มัธยมวัดใหม่สมุทรกิจวิทยาคม	๑	๑	๔	๙
๑๔	สาขลาสุทธีราอุปถัมภ์	๑	๑	๓	๘
รวม	๑๔	๑๔	๑๐๓	๑๘๗
รวมทั้งสิ้น	๓๑๘

๓.๒.๓ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ/ผู้ทรงคุณวุฒิ ในการสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม

๑. การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview)

ใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง (Purposive Selection) และสัมภาษณ์จนเกิดการอิ่มตัวของข้อมูล จากเป็นผู้อำนวยการ รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านหลักพุทธธรรมที่บูรณาการบริหารการศึกษา จำนวน ๑๕ รูป/คน แบ่งเป็น ๓ กลุ่ม ดังนี้

กลุ่มที่ ๑ ผู้เชี่ยวชาญด้านหลักพุทธธรรม จำนวน ๓ รูป/คน ได้แก่

๑) พระมหามงคลกานต์ ฐิตธมฺโม,ดร. อาจารย์ประจำภาควิชาศาสนาและปรัชญา คณะพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๒) พระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน,ดร. อาจารย์ประจำหลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๓) ดร.แสวง นิลนามะ หัวหน้าภาควิชาศาสนาและปรัชญา คณะพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

กลุ่มที่ ๒ ผู้อำนวยการสถานศึกษา จำนวน ๖ คน ได้แก่

๑) นายบรรหาร เอี่ยมสอาด ผู้อำนวยการโรงเรียนนวมินทราชินูทิศสวนกุหลาบวิทยาลัย สมุทรปราการ

๒) นายชัยเนตร ไวยคณี ผู้อำนวยการโรงเรียนราชประชาสมาสัย ฝ่ายมัธยมรัชดาภิเษกในพระบรมราชูปถัมภ์

๓) นายไพโรจน์ ตันเจริญ ผู้อำนวยการโรงเรียนมัธยมวัดด่านสำโรง

๔.) ดร.สถิตย์ สวนพหรม ผู้อำนวยการโรงเรียนป้อมนาคราชสวาทยานนท์

๕) ว่าที่ร้อยโท ขจรศักดิ์ เจริญฤทธ์วัฒนา ผู้อำนวยการโรงเรียนหาดอมราอักษรลักษณ์วิทยา

๖) นายสมชาย ทองสุทธิ ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดใหม่สมุทรกิจวิทยาคม

กลุ่มที่ ๓ รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ จำนวน ๖ คน

๑) นายอภิลักษณ์ ธีราลักษณ์สกุล รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการโรงเรียนนวมินทราชินูทิศ สวนกุหลาบวิทยาลัย

๒) นายวุฒิศักดิ์ แดงสกุล รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการโรงเรียนราชประชาสมาสัย ฝ่ายมัธยมรัชดาภิเษกในพระบรมราชูปถัมภ์

๓) นายสมยศ แพนลา รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการโรงเรียนมัธยมวัดด่านสำโรง

๔) นายศราวุธ โหน่งบัณฑิต รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการโรงเรียนป้อมนาคราชสวาทยานนท์

๕) นางกฤษณา อ่อนนวม รักษาการรองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการโรงเรียนหาดอมราอักษรลักษณ์วิทยา

๖) นางอรกานต์ เพ็งขันธ์ ผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการโรงเรียนวัดใหม่สมุทรกิจวิทยาคม

๒. การสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion)

การสนทนากลุ่มเพื่อทำการร่างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ เป็นผู้ทรงคุณวุฒิจากการเลือกแบบเจาะจง (Purpose Sampling) จำนวน ๘ รูป/คน ได้แก่

๑) รศ.ดร.สมศักดิ์ บุญปู่ ผู้อำนวยการหลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๒) พระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน,ดร. อาจารย์ประจำหลักสูตรพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๓) รศ.ดร.สุทธิพงษ์ ศรีวิชัย ผู้อำนวยการหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๔) ดร.ยุทธวีร์ แก้วทองใหญ่ อาจารย์ประจำหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๕) ดร.ระวิง เรืองสังข์ อาจารย์ประจำหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๖) ดร.เกษม แสงนนท์ เลขานุการหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๗) นายบรรหาร เอี่ยมสอาด ผู้อำนวยการโรงเรียนนวมินทราชินูทิศสวนกุหลาบวิทยาลัย สมุทรปราการ

๘) นายศราวุธ โหน่งบัณฑิต รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการโรงเรียนป้อมนาคราชสวาทยานนท์

๓.๓ เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูล

เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อการวิจัย มีรายละเอียดดังนี้

๓.๓.๑ แบบสอบถาม (Questionnaire) เป็นแบบสอบถามเพื่อศึกษาสภาพการการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารงานวิชาการที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น แบบสอบถามแบ่งเป็น ๔ ตอน ดังนี้

ตอนที่ ๑ ข้อมูลสถานภาพส่วนบุคคลของผู้ตอบแบบสอบถาม

ตอนที่ ๒ ความคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพการบริหารงานวิชาการ

ตอนที่ ๓ ปัญหาและอุปสรรคในการบริหารงานวิชาการ ทั้ง ๕ ด้าน

ตอนที่ ๔ ข้อเสนอแนะ

๓.๓.๒ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (Interview guideline) เป็นแบบสัมภาษณ์เพื่อวิเคราะห์และร่างรูปแบบการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา แบ่งเป็น ๒ ฉบับ ดังนี้

ฉบับที่ ๑ ศึกษาสภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา

ฉบับที่ ๒ ศึกษาและสร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการ แบ่งเป็น ๓ ตอน ดังนี้

ตอนที่ ๑ ข้อมูลของผู้ให้สัมภาษณ์

ตอนที่ ๒ การบริหารวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา

๓.๓.๓ แนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม เป็นแนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม เพื่อตรวจสอบความเหมาะสมของรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการ

๓.๔ การเก็บรวบรวมข้อมูล

๓.๔.๑ การแจกแบบสอบถาม (Questionnaire)

๑) ขอหนังสือจากหลักสูตรบัณฑิตศึกษา ภาควิชาบริหารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เพื่อขอเชิญผู้เชี่ยวเป็นผู้ตรวจสอบความเที่ยงตรงของเครื่องมือ และเพื่อขอเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มทดลองที่ไม่ใช่กลุ่มให้ข้อมูลหลักในการวิจัย

๒) นำหนังสือจากหลักสูตรฯ ขอความร่วมมืออนุเคราะห์จากผู้อำนวยการสถานศึกษา เพื่อความสะดวกในการแจกแบบสอบถามเพื่อการวิจัย

๓.๔.๒ การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interviews)

๑) ขอหนังสือจากหลักสูตรฯ เพื่อขอเชิญเป็นผู้ทรงคุณวุฒิในการวิจัย

๒) นำหนังสือจากหลักสูตรฯ ส่งไปยังผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน ๑๕ รูป/คน พร้อมทั้งแนบแนวคำถามในการสัมภาษณ์ไปด้วย เพื่อความเข้าใจและใช้เป็นข้อมูลเตรียมความพร้อมในการสัมภาษณ์ ซึ่งผู้วิจัยเป็นผู้นัดวัน เวลา และสถานที่ ในการสัมภาษณ์

๓) สัมภาษณ์ตามกำหนดการและสถานที่ที่นัดหมายไว้ โดยมีการบันทึกภาพ เสียง และจดบันทึกข้อมูล ตามประเด็นคำถามที่ได้สัมภาษณ์

๓.๔.๓ การสนทนากลุ่ม (Focus Group)

๑) ขอหนังสือจากหลักสูตรฯ เพื่อขอเชิญเป็นผู้ทรงคุณวุฒิในการเข้าร่วมสัมมนา

๒) นำหนังสือขอความร่วมมือจากหลักสูตรฯ ไปส่งให้ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน ๘ รูป/คน พร้อมทั้งแนบแนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่มและวิทยานิพนธ์ ตามกำหนดการที่ได้วางไว้

๓) ดำเนินการสนทนากลุ่ม ตามแผนและกำหนดการที่ได้วางไว้ โดยมีการบันทึกภาพ บันทึกเสียง และจดบันทึก ตลอดการดำเนินการ

๓.๕ การวิเคราะห์ข้อมูล

๓.๕.๑. แบบสอบถาม (Questionnaire) วิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถาม ดังนนี้

๑) ข้อมูลเกี่ยวกับสถานภาพส่วนตัวของผู้ตอบแบบสอบถาม ใช้การวิเคราะห์โดยหาค่าความถี่ (Frequency) ค่าร้อยละ (Percentage) และนำเสนอในรูปแบบตารางประกอบคำบรรยาย

๒) ข้อมูลความคิดเห็นเกี่ยวกับสภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าเฉลี่ย () และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) นำเสนอในรูปแบบตารางประกอบคำบรรยาย โดยมีเกณฑ์การแปลผลค่าเฉลี่ยแปลความหมาย ดังนี้

ค่าเฉลี่ยระหว่าง ๔.๕๑ – ๕.๐๐	ปฏิบัติตรงกับสภาพที่เป็นจริงมากที่สุด

ค่าเฉลี่ยระหว่าง ๓.๕๑ – ๔.๕๐	ปฏิบัติตรงกับสภาพที่เป็นจริงมาก

ค่าเฉลี่ยระหว่าง ๒.๕๑ – ๓.๕๐	ปฏิบัติตรงกับสภาพที่เป็นจริงปานกลาง

ค่าเฉลี่ยระหว่าง ๑.๕๑ – ๒.๕๐	ปฏิบัติตรงกับสภาพที่เป็นจริง

ค่าเฉลี่ยระหว่าง ๑.๐๐ – ๑.๕๐	ปฏิบัติตรงกับสภาพที่เป็นจริงน้อยที่สุด

๓) ข้อมูลเกี่ยวกับปัญหาและอุปสรรคในการบริหารงานวิชาการทั้ง ๕ ด้าน โดยเรียบเรียงสรุปประเด็นสำคัญจากข้อมูลของแบบสอบถาม

๔) ข้อมูลเกี่ยวกับความคิดเห็นและข้อเสนอแนะอื่น ๆ ที่ผู้วิจัยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณา โดยเรียบเรียงสรุปประเด็นสำคัญจากข้อมูลของแบบสอบถาม

๓.๕.๒ การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interviews)

ผู้วิจัยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) โดยนำข้อมูลทั้งที่ได้จากการจดบันทึกข้อมูล การถอดเทปสัมภาษณ์ รวมถึงภาพถ่าย ทำการจัดระบบหมวดหมู่ เพื่อสรุปประเด็นเกี่ยวกับรูปแบบการการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา

๓.๕.๓ การสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion)

ผู้วิจัยใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) โดยนำข้อมูลจากการจดบันทึกข้อมูล การถอดเทปสนทนากลุ่ม และภาพถ่าย จัดทำระบบหมวดหมู่ ตามกรอบการสนทนากลุ่ม เพื่อวิเคราะห์รูปแบบการพัฒนาผู้เรียนเสริมสร้างคุณลักษณะที่พึงประสงค์เชิงพุทธบูรณาการ

การวิจัยนี้มีขั้นตอนการดำเนินงาน ดังภาพที่ ๓.๑

วัตถุประสงค์	ขั้นตอนการดำเนินงาน	ผลลัพธ์
ข้อ ๑ ศึกษาสภาพการบริหาร งานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ	๑. ศึกษาเอกสาร แนวคิด ทฤษฎี งานวิจัย ๒. สร้างแบบสอบถาม เพื่อเก็บข้อมูลสภาพการบริหารงานวิชาการ และนำเครื่องมือไปหาความเที่ยงตรงโดยผู้เชี่ยวชาญ ๕ ท่าน ๓. หาความเชื่อมั่นโดยนำแบบสอบถามไปทดลองใช้กับบุคลากรที่ไม่ใช่กลุ่มตัวอย่าง ๕๐ คน ๔. นำแบบสอบถามไปแจกกลุ่มตัวอย่าง ๓๑๘ คน ๕. นำแบบสอบถามมาวิเคราะห์และสรุปสภาพการบริหารงานวิชาการ	สภาพการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียน มัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ
ข้อ ๒ สร้างรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษาจังหวัดสมุทรปราการ	สัมภาษณ์เชิงลึกผู้ทรงคุณวุฒิและผู้เชี่ยวชาญโดยยเลือกแบบเจาะจง จนข้อมูลเกิดการอิ่มตัวที่ ๑๕ รูป/คน วิเคราะห์ สังเคราะห์ ข้อมูลจากการสัมภาษณ์ นำมาร่างรูปแบบบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหาร	รูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ (ฉบับร่าง)
ข้อ ๓ เสนอรูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา โรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ	๑. สนทนากลุ่ม เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของรูปแบบ โดยผู้เชี่ยวชาญ ๘ รูป/คน ๒. สรุปผลการสนทนากลุ่มและปรับปรุงตามข้อแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ ๓. จัดทำดุษฎีพิจารณ์ (Public Hearings) ๔. สอบป้องกันดุษฎีนิพนธ์ (Defense)	รูปแบบการบริหารงานวิชาการเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษาโรงเรียนมัธยม ศึกษา จังหวัดสมุทรปราการ (ฉบับสมบูรณ์)

ภาพที่ ๓.๑ ขั้นตอนในการวิจัย

บรรณานุกรม (ชั่วคราว)

กระทรวงศึกษาธิการ. คู่มือการบริหารสถานศึกษาที่เป็นนิติบุคคล. กรุงเทพมหานคร : มปท.

กระทรวงศึกษาธิการ. นโยบายการศึกษา. กรุงเทพมหานคร : สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน, ๒๕๕๖.

ฉันทนา จันทร์บรรจง. หลักบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร : ม.ป.พ., ๒๕๔๑.

ณภัทร ศรีละมัย. รายงานผลการทดสอบระดับชาติขั้นพื้นฐาน O – NET. สมุทรปราการ : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๖, ๒๕๕๗.

ทิศนา แขมมณี และคณะ. วิทยาการด้านการคิด. กรุงเทพมหานคร : พัฒนาคุณภาพวิชาการ, ๒๕๔๗.

ธีระ รุญเจริญ. ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ ๓. กรุงเทพมหานคร : ข้าวฟ่าง, ๒๕๕๐.

พระบรมราโชวาท. พระราชทานแก่คณะครูและนักเรียนที่ได้รับพระราชทานรางวัลฯ, [ออนไลน์]. ค้นเมื่อ ๓๑ พ.ค. ๒๕๕๘ จาก http://nawaporn.wordpress.com.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.๒๕๔๒ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๔๕. ราชกิจจานุเบกษา ๑๑๙, ๑๒๓.

ภิญโญ สาธร. หลักการบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร : วัฒนาพาณิช, ๒๕๒๖.

เยาวดี วิบูลยศรี. การประเมินโครงการ : แนวคิดและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย, ๒๕๔๔.

รัตนะ บัวสนธ์. การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. กรุงเทพมหานคร : คําสมัย, ๒๕๕๒.

ราชบัณฑิตสถาน. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒. กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คพับลิเคชั่น, ๒๕๔๖.

รุ่ง แก้วแดง. ปฏิวัติการศึกษาไทย. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร: มติชน, ๒๕๔๑.

สมาน อัศวภูมิ. “การใช้วิจัยพัฒนารูปแบบในวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอก”. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ๒. (กรกฎาคม – ธันวาคม ๒๕๕๐), หน้า ๘๓.

สัญญา สัญญาวิวัฒน์ และคณะ. การบริหารจัดการแนวพุทธ. กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๐.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๖. ข้อมูลโรงเรียนในจังหวัดสมุทรปราการ, [ออนไลน์] ค้นเมื่อ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๘. จาก http://nawaporn.wordpress.com

อุทัย บุญประเสริฐ. การวางแผนการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๓๘.

อุทุมพร จามรมาน. โมเดลคืออะไร, วารสารวิชาการ, ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๓: มีนาคม ๒๕๔๑ : หน้า ๒๕.

Bardo & Hardman. อ้างใน สุเทพ บุญเติม. “การพัฒนารูปแบบการกำกับติดตามสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน”. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ๒๕๔๙.

Brown and Moberg. Organization Theory and Management: A Macro Approach. New York : John Wiley and Sons, 1980.

Husen and Postlethwaite อ้างถึงใน ทิศนา แขมมณี. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ, ๒๕๔๗.

Tosi & Carroll. อ้างใน อัมพร เรืองศรี. “การพัฒนารูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาและการพัฒนาสังคม. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๕๔.

วิทยานิพนธ์

ชนกนารถ ชื่นเชย. “รูปแบบการจัดการศึกษาตอเนื่องในสถาบันอุดมศึกษาเอกชน”, วิทยานิพนธการศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาผูใหญ, บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, ๒๕๔๗.

ปาหนัน กนกวงศ์นุวัฒน์. “การพัฒนารูปแบบศูนย์การเรียนรู้ในโรงพยาบาลโดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม”. ปริญญานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๕๑.

มาลี สืบกระแส. “การพัฒนารูปแบบองค์การแห่งการเรียนรู้ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา”. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยสยาม, ๒๕๕๒.

รวี จันทะนาม. “รูปแบบการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลในโรงเรียนขนาดกลาง”. ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, ๒๕๕๗.

รุ่งรัชดาพร เวหะชาติ. “การพัฒนารูปแบบการบริหารคุณภาพทั้งองค์การของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน”. ปริญญานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๔๘.

สวัสดิ์ เพชรบูรณ์. “การพัฒนาการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนวัดสังเวช สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากรุงเทพมหานคร เขต๑”. ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาหลักสูตรและการสอน. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยา...,๒๕๕๐.

สุเทพ บุญเติม. “การพัฒนารูปแบบการกำกับติดตามสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน”. วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ๒๕๔๙.

อัมพร เรืองศรี. “การพัฒนารูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”. วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาและการพัฒนาสังคม. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๕๔.

ภาษาอังกฤษ

Cohen Michael. “Effective School” Accumlating Research Finding America Education. (๑๘ January-February , 1982), pp. 13–16.

Krejcie and Morgan อ้างใน ธานินทร์ ศิลป์จารุ. การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ. กรุงเทพมหานคร: บิซิเนสอาร์แอนด์ดี, ๒๕๕๒.

McCarthy. The School Managers: Power and conflict in American Public Education. West Sport. CT: Greenwood, 1971.

Minudin. The Role of the Secondary Schools Principals in Sabh Malaysia. Dissertation Abstracts International. 1978, 47 (7): 2403 - A.

The Grolier International Dictionary. Danbury: Grolier, 1994.

Van Miller. The Public Administration of American School. New York: Macmillan Publishing Company, 1965.

Webster International Dictionary. Danbury Connecticut: Grolier Incorporated, 1993.

Carter V. Good. Dictionary of Education. New York: McGraw-Hill, 1973.

Keeves. Educational Research Methodology and Measurement: An International Handbook. Oxford: Pergamon, 1988.

สารบัญ(ชั่วคราว)

เรื่อง	หน้า
บทคัดย่อภาษาไทย
บทคัดย่อภาษาอังกฤษ
กิตติกรรมประกาศ
สารบัญ
สารบัญตาราง
สารบัญภาพ
คำอธิบายสัญลักษณ์และคำย่อ
บทที่ ๑ บทนำ
๑.๑ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา
๑.๒ วัตถุประสงค์ของการวิจัย
๑.๓ ปัญหาที่ต้องการทราบ
๑.๔ ขอบเขตการวิจัย
๑.๕ นิยามศัพท์เฉพาะที่ใช้ในการวิจัย
๑.๖ ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
บทที่ ๒ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
๒.๑ แนวคิด ทฤษฎี เกี่ยวกับรูปแบบ
๒.๒ หลักการ แนวคิด การบริหารงานวิชาการ
๒.๓ พุทธบูรณาการการบริการงานวิชาการ
๒.๔ งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
๒.๕ กรอบแนวคิดในการวิจัย
บทที่ ๓ วิธีดำเนินการวิจัย
๓.๑ รูปแบบการวิจัยประชากร
๓.๒ ประชากร กลุ่มตัวอย่าง และผู้ใช้ข้อมูลสำคัญ
๓.๓ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย
๓.๔ การเก็บรวบรวมข้อมูล
๓.๕ การวิเคราะห์ข้อมูล
บทที่ ๔ ผลการวิจัย
๔.๑ ข้อมูลทั่วไป
๔.๒ ผลการวิจัยตามวัตถุประสงค์
๔.๓ องค์ความรู้จาการวิจัย
บทที่ ๕ สรุป อภิปรายผล และข้อเสนอแนะ
๕.๑ สรุปผลการวิจัย
๕.๒ อภิปรายผลการวิจัย
๕.๓ ข้อเสนอแนะ
บรรณานุกรม
ภาคผนวก
ผนวก ก เครื่องมือในการวิจัย
ประวัติผู้วิจัย

รูปถ่าย ประวัติผู้วิจัย

ชื่อ/สกุล	นางสาวมลวิภา สิขเรศ

วันเกิด	……………………………………………..

สถานที่เกิด	โรงพยาบาลสมเด็จพระปิ่นเกล้า เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร

การศึกษา	มัธยมศึกษา โรงเรียนป้อมนาคราชสวาทยานนท์ สมุทรปราการ, ๒๕๔๒

ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (คอมพิวเตอร์บริหารธุรกิจ)

โรงเรียนพณิชยการตั้งตรงจิตร กรุงเทพมหานคร, ๒๕๔๕

ครุศาสตรบัณฑิต (คอมพิวเตอร์ศึกษา) มรภ.บ้านสมเด็จเจ้าพระยา, ๒๕๕๐

ป.บัณฑิต (การบริหารการศึกษา) มรภ.บ้านสมเด็จเจ้าพระยา, ๒๕๕๑

ครุศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการศึกษา) มรภ.บ้านสมเด็จเจ้าพระยา, ๒๕๕๔

ประสบการณ์ทำงาน

พ.ศ.๒๕๔๖	พนักงานราชการ โรงเรียนป้อมนาคราชสวาทยานนท์ สมุทรปราการ

พ.ศ.๒๕๕๓	ครูผู้ช่วย โรงเรียนอ้อมน้อยโสภณชนูปถัมภ์ สมุทรสาคร

พ.ศ.๒๕๕๕	ครู คศ.๑ โรงเรียนป้อมนาคราชสวาทยานนท์มัธยมศึกษา สมุทรปราการ

ผลงานวิชาการ

มลวิภา สิขเรศ. “บทบาทพระสงฆ์ในการเผยแผ่พุทธศาสนาในยุค Social Media” วารสารบัณฑิตศึกษาปริทัศน์ปีที่ ๑ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตแพร่.

มลวิภา สิขเรศ.“การบริหารสถานศึกษาเชิงพุทธบูรณาการของผู้บริหารสถานศึกษา” วารสารครุศาสตร์ปริทัศน์ปีที่ ๓ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

เข้าศึกษา	ปีการศึกษา......................

จบการศึกษา ปีการศึกษา.......................

การติดต่อ	ที่อยู่……………………………………………………………………………………………............................

โทร....................................................อีเมล์................................................

พระบรมราโชวาท, พระราชทานแก่คณะครูและนักเรียนที่ได้รับพระราชทานรางวัลฯ, [ออนไลน์]. ค้นเมื่อ ๓๑ พ.ค. ๒๕๕๘ จาก http://nawaporn.wordpress.com.

กระทรวงศึกษาธิการ, นโยบายการศึกษา, (กรุงเทพมหานคร : สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน, ๒๕๕๖), หน้า ๒ – ๓.

พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.๒๕๔๒ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๔๕, ราชกิจจานุเบกษา ๑๑๙, ๑๒๓.

กระทรวงศึกษาธิการ, คู่มือการบริหารสถานศึกษาที่เป็นนิติบุคคล, (กรุงเทพมหานคร : มปท.), หน้า ๓๐ – ๓๒.

อุทัย บุญประเสริฐ, การวางแผนการศึกษา, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๓๘), หน้า ๖๒.

รุ่ง แก้วแดง, ปฏิวัติการศึกษาไทย, พิมพ์ครั้งที่ ๒ (กรุงเทพมหานคร : มติชน, ๒๕๔๑), หน้า ๗๓ – ๗๔.

Van Miller, The Public Administration of American School, (New York: Macmillan Publishing Company, 1965), p 175.

ณภัทร ศรีละมัย, รายงานผลการทดสอบระดับชาติขั้นพื้นฐาน O – NET, (สมุทรปราการ : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๖, ๒๕๕๗) หน้า ๒๕.

ภิญโญ สาธร, หลักการบริหารการศึกษา, (กรุงเทพมหานคร : วัฒนาพาณิช, ๒๕๒๖), หน้า ๗

สัญญา สัญญาวิวัฒน์ และชาย สัญญาวิวัฒน์, การบริหารจัดการแนวพุทธ. (กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๕๐). หน้า ๑,๓.

ฉันทนา จันทร์บรรจง,หลักบริหารการศึกษา. (กรุงเทพมหานคร: ม.ป.พ., ๒๕๔๑), หน้า ๑๕๕.

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน,พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒, (กรุงเทพมหานคร : นานมีบุ๊คพับลิเคชั่น, ๒๕๔๖), หน้า ๙๖๕.

ปาหนัน กนกวงศ์นุวัฒน์. “การพัฒนารูปแบบศูนย์การเรียนรู้ในโรงพยาบาลโดยใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม”, ปริญญานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๕๑), หน้า ๑๘.

เยาวดี วิบูลยศรี, การประเมินโครงการ : แนวคิดและแนวปฏิบัติ, (กรุงเทพมหานคร : จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย, ๒๕๔๔), หน้า ๒๗.

อุทุมพร จามรมาน, โมเดลคืออะไร, วารสารวิชาการ, ปีที่ ๑ ฉบับที่ ๓ : มีนาคม ๒๕๔๑ : หน้า ๒๕

รัตนะ บัวสนธ, การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา, (กรุงเทพมหานคร : คําสมัย, ๒๕๕๒), หน้า ๑๒๔.

ทิศนา แขมมณี และคณะ, วิทยาการด้านการคิด, (กรุงเทพมหานคร : พัฒนาคุณภาพวิชาการ, ๒๕๔๗), หน้า ๑๐๑.

สมาน อัศวภูมิ, “การใช้วิจัยพัฒนารูปแบบในวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอก”, วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี ๒, (กรกฎาคม – ธันวาคม ๒๕๕๐), หน้า ๘๓.

สุเทพ บุญเติม, “การพัฒนารูปแบบการกำกับติดตามสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน”, วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ๒๕๔๙), หน้า ๒๗.

อัมพร เรืองศรี, “การพัฒนารูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”, วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาและการพัฒนาสังคม, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๕๔), หน้า ๕๒-๕๓.

Webster International Dictionary, (Danbury Connecticut : Grolier Incorporated, 1993), p.871.

The Grolier International Dictionary. (Danbury : Grolier, 1994), p.641.

โทซี่และแคร์รอลล์ (Tosi & Carroll), อ้างใน อัมพร เรืองศรี, “การพัฒนารูปแบบการพัฒนาคุณลักษณะของนักเรียนตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง”, วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาและการพัฒนาสังคม, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๕๔.), หน้า ๕๒.

คาร์เตอร์ วี กู๊ด (Carter V. Good), Dictionary of Education, (New York: McGraw-Hill, 1973), p.370.

มาลี สืบกระแส, “การพัฒนารูปแบบองค์การแห่งการเรียนรู้ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา”, วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการบริหารการศึกษา, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยสยาม, ๒๕๕๒), หน้า ๑๑๑.

ชนกนารถ ชื่นเชย, “รูปแบบการจัดการศึกษาตอเนื่องในสถาบันอุดมศึกษาเอกชน”,วิทยานิพนธการศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาผูใหญ, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, ๒๕๔๗), หน้า ๔๕.

รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ, “การพัฒนารูปแบบการบริหารคุณภาพทั้งองค์การของสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน”, ปริญญานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยบูรพา, ๒๕๔๘), หน้า ๔๕.

สมาน อัศวภูมิ. “การใช้วิจัยพัฒนารูปแบบในวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาเอก,” วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, (กรกฎาคม – ธันวาคม ๒๕๕๐), หน้า ๘๓-๘๔.

ธีระ รุญเจริญ, ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา,พิมพ์ครั้งที่ ๓,(กรุงเทพมหานคร : ข้าวฟ่าง, ๒๕๕๐), หน้า ๑๖๒-๑๖๓

ฮัสเซน และโพสเล็ทเวท (Husen and Postlethwaite),1994 : 3865, อ้างถึงในทิศนา แขมมณีกรุงเทพมหานคร: สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ, ๒๕๔๗), หน้า ๒๒๐.

บราวน์ และ โมเบิกร์ (Brown and Moberg), Organization Theory and Management : A Macro Approach. (New York : John Wiley and Sons, 1980), pp. 16-17.

บราโดและฮาร์แมน (Bardo & Hardman), อ้างใน สุเทพ บุญเติม, “การพัฒนารูปแบบการกำกับติดตามสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน”, วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต,(บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ๒๕๔๙), หน้า ๒๙.

คีฟส์ (Keeves), Educational Research Methodology and Measurement : An International Handbook, Oxford: Pergamon, 1988. p.558

นายรวี จันทะนาม “รูปแบบการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลในโรงเรียนขนาดกลาง” ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี, ๒๕๕๗), หน้า ๒๙๔ – ๒๙๕.

สวัสดิ์ เพชรบูรณ์, “การพัฒนาการบริหารจัดการโรงเรียนวิถีพุทธระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนวัดสังเวช สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษากรุงเทพมหานคร เขต๑”, ปริญญาศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาหลักสูตรและการสอน, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยา ,๒๕๕๐), บทคัดย่อ.

Cohen Michael, “Effective School” Accumlating Research Findung America Education, (๑๘ January-February , 1982), pp. 13 – 16.

McCarthy, The School Managers: Power and conflict in American Public Education. West Sport, (CT: Greenwood, 1971), p.705 – A

Minudin, The Role of the Secondary Schools Principals in Sabh Malaysia., Dissertation Abstracts International. 1978, 47 (7) : 2403 - A.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๖, ข้อมูลโรงเรียนในจังหวัดสมุทรปราการ, [ออนไลน์] ค้นเมื่อ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๘. จาก http://nawaporn.wordpress.com

Krejcie and Morgan อ้างใน ธานินทร์ ศิลป์จารุ, การวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติ, (กรุงเทพมหานคร : บิซิเนสอาร์แอนด์ดี, ๒๕๕๒), หน้า ๔๙.